Pokrewieństwo a ślub – kiedy w świetle prawa niemożliwe jest zawarcie związku małżeńskiego?

,
zawarcie związku małżeńskiego - związek małżeński

Pokrewieństwo a ślub – kiedy w świetle prawa niemożliwe jest zawarcie związku małżeńskiego?

Wystaw ocenę

Miłość przygotowuje dla nas różne scenariusze i trudno przewidzieć z kim połączy nas wielkie uczucie. W świetle prawa cywilnego oraz kanonicznego nie z każdą osobą jest możliwe zawarcie związku małżeńskiego. Dzisiaj przygotowałam dla Was wpis o tym, czy możliwy jest ślub z osobą  nami spokrewnioną.

Zawarcie związku małżeńskiego – kim są krewni w linii prostej i powinowaci w linii prostej?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. stwierdza, że „Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński”. Jednak zgodnie z obowiązującym prawem  nie każdy może wziąć ślub cywilny. Istnieją pewne ograniczenia co do tego, kto może wstąpić w związek małżeński, a jednym z nich jest właśnie pokrewieństwo. Małżeństwa nie mogą zawrzeć ze sobą:

  • krewni w linii prostej – czyli osoby pochodzące „jedna od drugiej”. Wyróżniamy tutaj linię wstępną, czyli naszych rodziców, dziadków, pradziadków i linię zstępnych, do której zaliczamy dzieci, wnuki, prawnuki,
  • rodzeństwo,
  • powinowaci w linii prostej – osoba powinowata to osoba, która jest w stosunku rodzinnym z krewnymi współmałżonka. Nie jest jednak związana z nimi więzami krwi. Warto wspomnieć, że trwa ono nawet pomimo ustania małżeństwa! Powinowactwo w linii prostej dotyczy krewnych, którzy pochodzą od małżonka albo od których pochodzi małżonek. Linię powinowactwa określa się tak samo, jak w przypadku linii pokrewieństwa. Odnosi się ono do linii wstępnej i zstępnej. Czyli powinowaci w linii prostej to np. rodzice drugiego współmałżonka.

Tutaj warto dodać, że chociaż prawo zabrania zawierania związków z wymienionymi wyżej osobami, to jednak gdy wystąpią ważne powody, sąd może zezwolić na zawarcie związku małżeńskiego między powinowatymi. Prawo cywilne nie zabrania również ślubu z kuzynami. Wyklucza z niego jedynie rodzeństwo, jest więc możliwy ślub z osobą, z którą dzieli nas już trzeci stopień pokrewieństwa w linii bocznej.

bouquet bridal gown bride 2188662 e1556663690664 Pokrewieństwo a ślub – kiedy w świetle prawa niemożliwe jest zawarcie związku małżeńskiego?

Ślub kościelny – zawarcie związku małżeńskiego a kodeks kanoniczny

Jak wyglądają regulacje związane z pokrewieństwem i powinowactwem, jeśli chodzi o ślub kościelny? W tym przypadku zasady reguluje Kodeks Prawa Kanonicznego. Kan. 1091 § 1 wskazuje, że zawarcie związku małżeńskiego jest niemożliwe pomiędzy krewnymi w linii prostej. Mowa tutaj o krewnych wstępnych (rodzice, dziadkowie) i zstępnych (dzieci, wnuki). Nie ma również znaczenia, czy są to krewni pochodzący z „prawego” małżeństwa, czy ze związku nieformalnego, czyli należy tutaj uwzględnić również  rodzeństwo przyrodnie – od tego zapisu nie ma również możliwości dyspensy. Natomiast jeśli chodzi o linię boczną, prawo kanoniczne zakazuje zawierania małżeństw pomiędzy krewnymi do czwartego stopnia linii bocznej włącznie. Krewnymi w czwartym stopniu linii bocznej będą na przykład ciotka i bratanek oraz kuzyn i kuzynka. Kodeks określa również, w jaki sposób powstaje powinowactwo – z ważnego małżeństwa, nawet jeśli nie zostało dopełnione, między mężem i krewnymi żony oraz żoną a krewnymi męża.

W jaki sposób oblicza się pokrewieństwo, jego linie i stopnie? W linii prostej mamy tyle stopni, ile zrodzeń nastąpiło od przodka, nie wliczając w to samego przodka. Natomiast w linii bocznej jest tyle stopni, ile osób wstępuje w obydwu liniach razem, nie licząc przodka.  Powinowactwo natomiast oblicza się w taki sposób, że krewni męża w danym stopniu i w danej linii są powinowatymi żony i odwrotnie.

adult blur bouquet 236287 e1556663993215 Pokrewieństwo a ślub – kiedy w świetle prawa niemożliwe jest zawarcie związku małżeńskiego?

Zawarcie związku małżeńskiego – wyjątki i różnice

Co ciekawe prawo kanoniczne wskazuje możliwość udzielenia dyspensy w wyjątkowych przypadkach, jednak jasno wskazuje, że nie udziela się nigdy dyspensy od przeszkody pokrewieństwa w linii prostej oraz w drugim stopniu linii bocznej. W przypadku III i IV stopnia możemy próbować ubiegać się o dyspensę na zawarcie związku małżeńskiego u ordynariusza miejsca, czyli biskupa parafii.

Zarówno prawo cywilne, jak i kanoniczne wskazują, że nie jest możliwy związek małżeński z osobą, z którą łączy nas stosunek przysposobienia (adopcji). Kanon 110 kodeksu kanonicznego mówi, że „Dzieci adoptowane zgodnie z przepisami prawa cywilnego uważane są za dzieci tego lub tych, którzy je adoptowali.”, a kanon 1094 dodaj, że małżeństwa nie mogą zawrzeć osoby związane pokrewieństwem powstałym w świetle prawa podczas adopcji. Dotyczy to linii prostej oraz drugiego stopnia linii bocznej.  Małżeństwa nie mogą zawrzeć ze sobą również osoba przysposobiona i przysposabiająca. Czyli osoba, która została adoptowana oraz ta, która zdecydowała się ją zaadaptować, dopóki łączy ich stosunek przysposobienia.

Główną różnicą, widoczną między postrzeganiem przeszkód w zawarcie związku małżeńskiego, gdy chodzi o pokrewieństwo i powinowactwo, jest jego stopień w linii bocznej. Zgodnie z prawem cywilnym ślubu nie może wziąć ze sobą rodzeństwo, ale ślub z osobą, z którą jesteśmy spokrewnieniu w drugim stopniu linii bocznej, jest już możliwy. Kodeks kanoniczny zezwala na wstąpienie w związek małżeński dopiero w przypadku czwartej linii bocznej.


Mam nadzieję, że ten wpis wyjaśnił Wam jakie przeszkody w prawie cywilnym i kanonicznym zachodzą w przypadku, gdy planujecie zawarcie związku małżeńskiego z osobą spokrewnioną.

1: Photo by Rosie Ann from Pexels | 2: Photo by Alexander Kolomin from Pexels | 3

NAPISZ KOMENTARZ